Παραγωγή: Parallelo 41, Ladoc

Σκηνοθεσία: Ντοριάνα Μόνακο

Σενάριο: Ντοριάνα Μόνακο

Μουσική: Αντριάνο Τενόρε

Με Ελληνικούς υπότιτλους

Νάπολη. Στην φαινομενική ακινησία του μεγάλου κτιρίου των Βουρβόνων που φιλοξενεί το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο μια φρενήρης δραστηριότητα χαρίζει νέα πνοή σε αγάλματα, τοιχογραφίες, ψηφιδωτά και ευρήματα διαφορετικής προέλευσης. Η ταινία αφηγείται την καθημερινή ζωή του μουσείου με ιδιαίτερη έμφαση στην ζωή των ειδικών που καλούνται να εφαρμόζουν καθημερινά δύσκολες τεχνικές συντήρησης και διαφύλαξης των πολύτιμων αντικειμένων. Τα έργα, που ζουν και πάλλουν εδώ και αιώνες, ελέγχονται σαν ζωντανά σώματα. Όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που κατακλύζουν επισκέπτες από όλο τον κόσμο, που γεμίζουν τις αίθουσες κάτω από το φαινομενικά ήρεμο βλέμμα των έργων που πρωταγωνιστούν και ταυτόχρονα παρακολουθούν την εργασία των ανθρώπων. Το μουσείο παρομοιάζεται με μεγάλο, παραγωγικό οργανισμό, σαν πνευματικό και υλικό εργοτάξιο. Άγαλμα τονίζει την ομορφιά του μουσείου και της γοητευτικής συλλογής αρχαίας τέχνης που φιλοξενεί, καθώς τις κρυφές και κατά τα άλλα αόρατες σχέσεις που διαδραματίζονται στο εσωτερικό του: την κρυφή και πάντα καινούρια σχέση των επισκεπτών με αριστουργήματα της Ελληνο-ρωμαϊκής αρχαιότητας, και την γεμάτη πάθος πνοή των ανθρώπων που σχεδιάζουν κάθε μέρα την ζωή του μουσείου.

από 08.11 έως 21.11
Online

Πριν να διασχίσω το κατώφλι του Αρχαιολογικού Μουσείου είχα εντοπίσει ως κέντρο της έρευνάς μου την θρυμματισμένη φύση των κλασικών έργων και, επομένως, του αρχαίου κόσμου. Πρόθεση της ταινίας ήταν να προσεγγίσω όσο μπορούσα περισσότερο εκείνο τον κόσμο και εκείνα τα έργα, τονίζοντας το γεγονός ότι κατά το μεγαλύτερο μέρος ήταν ευρήματα “που είχαν αναδυθεί στην επιφάνεια”, σχεδόν ποτέ ακέραια, που ανά τους αιώνες είχαν υποστεί μεταμορφώσεις υλικές και ερμηνευτικές και εξαιτίας της συντήρησης. Άρα σημείο εκκίνησης ήταν η πρόθεση να καταστώ ορατά τα θραύσματα στα σώματα των αγαλḯμάτων, και στα κεραμικά, τις τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά. Τον τόνο στην αφήγηση δίνουν οι ακανόνιστες επιφάνειες, οι ρωγμές, τα κομμάτια που λείπουν.

Όταν έφτασα στο μουσείο διαπίστωσα έκπληκτη όταν το σκηνικό κάθε άλλο παρά ακινητοποιημένο ήταν χάρη στις πολλές αλλαγές που μ’ έστειλαν σε ένα δυναμικό σύμπαν […] Είχα την ανάγκη να βρω ένα κλειδί για να συμψηφίσω την αρχαιολογική ματιά με την κινηματογραφική απαλείφοντας την τάση προς την εκλαḯκευση που χαρακτηρίζει συχνά τα ντοκιμαντέρ αρχαιολογικού ενδιαφέροντος για να τονίσω την οπτική δύναμη της αφήγησης. […] Περαιτέρω διαστρωμάτωση αποτελεί το in voice over της ταινίας, όπου έργα αφηγούνται την ιστορία τους σε πρώτο πρόσωπο, με τις φωνές της Σόνια Μπεργκαμάσκο και του Φαμπρίτσιο Τζιφούνι. Στον αρχαίο κόσμο ήταν σύνηθες να φέρουν τα αγάλματα επιγραφές σε πρώτο πρόσωπο όπου το ίδιο το άγαλμα έλεγε ποιος το είχε φιλοτεχνήσει και για ποιο λόγο. Έτσι δανείστηκα τους περιγραφικούς κώδικες της αρχαιολογίας και τους αξιοποίησα για την αφήγηση […] Agalma είναι η σχέση του έργου με το θεατή που το κοιτάζει και κοιτάζεται από αυτό. Το βλέμμα του αγάλματος γίνεται τοπίο ερμηνευτικών δυνατοτήτων, οπτικών γωνιών και καινούριων οραμάτων που καθρεφτίζονται στο βλέμμα του επισκέπτη και με τη σειρά του αιχμαλωτίζεται από το μάτι της κάμερας ανακαλώντας τον επιτελεστικό ρόλο που ο Ελληνο-ρωμαϊκός πολιτισμός απέδιδε στις εικόνες.

 [Ντοριάνα Μόνακο]

Ντοριάνα Μόνακο (Μπενεβέντο, 1989)

Σπούδασε Αρχαιολογία και Ιστορία της τέχνης στο Πανεπιστήμιο της Νάπολης. Το 2014 έλαβε μέρος στην ταινία Perez του Εντοάρντο Ντε ¨αντζελις ως βοηθός σκηνοθέτη. Το 2015 γύρισε τις πρώτες ταινίες μικρού μήκους, Anatomia di un pensiero triste και Laziest girl in town. Το 2016 έγινε μέλος του FILMAP-Atelier del cinema del reale στο Ποντιτσέλι υπό τη διεύθυνση του Λεονάρντο Ντι Κοστάντζο, με το πέρας του οποίου γύρισε το ντοκιμαντέρ Cronopios που έλαβε μέρος στο Trieste Film Festival 2017 για το βραβείο Premio Corso Salani.

Τα αγάλματα μας μιλούν

ΕΝΘΡΟΝΟΣ ΔΙΑΣ

Άγαλμα του πρώτου αιώνα π.Χ. με την κλασική εικονογραφία του θεού. Προέρχεται ίσως από τα νερά του Φλεγραίου Κόλπου. Στην μια πλευρά καλύπτεται από θαλάσσιο πουρί, η άλλη πλευρά είναι λεία, μάλλον ήταν θαμμένο στην άμμο. Από το 1992 έως το 2017 κατέληξε στο Getty Museum στο Λος Άντζελες αφού πέρασε από τα χέρια διάφορων κλεπταποδόχων. Το 2012 ύστερα από την ανάλυση κάποιου μαρμάρινου θραύσματος που βρέθηκε στο Μπάκολι, επαληθεύτηκε η ταύτιση με την γωνία του μπράτσου του θρόνου του Δία. Τον Ιούνιο του 2017 το άγαλμα επέστρεψε στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης και τελικά βρήκε την οριστική θέση του στο Κάστρο της Μπάια.

ΑΤΛΑΣ ΦΑΡΝΕΣΕ

Το άγαλμα από μάρμαρο απεικονίζει τον Άτλαντα που κρατά στις πλάτες του με μεγάλο κόπο τον ουράνιο θόλο πάνω στον οποίο απεικονίζονται αστερισμοί. Βρέθηκε στα Λουτρά του Καρακάλα, στη Ρώμη, γύρω στο 1546, δεν είναι γνωστός ποιος το φιλοτέχνησε, γνωρίζουμε όμως ότι πρόκειται για αντίγραφο από Ελληνικό άγαλμα του 2ου αιώνα μ.Χ. Το έργο εκτέθηκε για σύντομο διάστημα στο κεντρικό αίθριο του μουσείου και τώρα βρίσκεται στην Αίθουσα della Meridiana. Η ταινία παρακολούθησε το δύσκολο εγχείρημα της μετακίνησής του.

ΕΡΜΗΣ

Η προτομή από πηλό αποτελεί μέρος της νέας μόνιμης έκθεσης που είναι αφιερωμένη στην Μεγάλη Ελλάδα. Βρέθηκε μαζί με άλλα ευρήματα στην Κανόζα, στην Απουλία, και είχε μάλλον ταφικό προορισμό. Τα φτερά στο κεφάλι παραπέμπουν στον Ερμή, τον αγγελιοφόρο των θεών.

ΟΙ ΧΟΡΕΥΤΡΙΕΣ

Στις 15 Νοεμβρίου 1833 στο Ρούβο στην Απουλία βρέθηκε ο τάφος «των χορευτριών» από τον ζωγραφικό διάκοσμο. Πέντε χρόνια αργότερα αποσυναρμολογήθηκε και τα κομμάτια πουλήθηκαν στο Βασιλικό Μουσείο των Βουρβόνων. Η απεικόνιση των χορευτριών που χορεύουν με τα χέρια σφιχτά παραπέμπουν στον τελετουργικό χορό που περιγράφεται στον μύθο του Θησέα και συμβολίζει το πέρασμα από την ζωή στον θάνατο.

ΟΙ ΤΥΡΑΝΝΟΚΤΟΝΟΙ

Τα δυο μαρμάρινα γλυπτά ανήκουν στην Συλλογή Φαρνέζε, βρέθηκαν στην Βίλα Αντριάνα  και έφτασαν στη Νάπολη το 1790. Πρόκειται για ένα από τα πολλά αντίγραφα που έγιναντο 2ο αιώνα π.Χ. από το χάλκινο Ελληνικό πρωτότυπο. Απεικονίζουν τον Αρμόδιο και τον Αριστογείτονα που απάλλαξαν την Αθήνα από την τυραννία και έγιναν σύμβολα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Είναι τα πρώτα αγάλματα στην ιστορία της Ελληνικής τέχνης που απεικονίζουν πραγματικά πρόσωπα.